Tuinarchitect of hovenier?

Tuinontwerper of tuinarchitect?

Hoe komt een goede tuin tot stand? Wat zijn de verschillen tussen tuinarchitect en tuinontwerper? Wie kan er een goed tuinontwerp maken? En wat is een goed tuinontwerp?

Dat is volgens mij de hamvraag. maar dan moeten we eerst vaststellen wat een goed tuinontwerp is. Welke criteria zijn er om een plan te toetsen en wat wilt u?

In de wereld van tuinen is het er een wildgroei van vooral hoveniers en tuinontwerpers, daar hoef je geen opleiding voor te hebben gehad. Daarnaast zijn er ook nog tuin- en landschapsontwerpers deze zijn minimaal op HBO niveau opgeleid.  Tuin- en landschapsarchitect is een beschermde titel en deze hebben een opleiding genoten op academisch niveau. Ik zal u eerst uitleggen wat zijn de verschillen en overeenkomsten zijn.

Hovenier

Om jezelf hovenier te noemen hoef je geen beroepsopleiding te hebben gevolgd. De meeste hoveniers hebben daarentegen wel een vakgerichte vmbo of mbo opleiding gevolgd. Hoveniers zijn gespecialiseerd in het realiseren, en beheren van tuinen en terreinen. Er zijn in Nederland ca. 9000 ‘hoveniersbedrijven’. Dat zijn er meer dan er supermarkten zijn! Van deze groep zijn er een 2500-3500 die vrijwel dagelijks met tuinen bezig zijn.

De Tuinregisseurs werkt met veel geselecteerde hoveniers in Nederland samen om de vervaardigde tuinontwerpen te realiseren. Daarnaast worden De Tuinregisseurs vaak door hoveniersbedrijven ingezet om te zorgen voor een goed gesprek en tuinontwerp.

Tuinontwerper

Volgens de LOI wordt je tuinontwerper binnen 14 maanden door thuis te studeren, ja ja. In deze beroepsgroep zitten ook woningstylisten die zich bezig houden met het stylen van de tuin. Er is geen echte studie/dagopleiding die je opleid tot tuinontwerper. Er zijn wel cursussen die zorgen voor verdieping van het vak. De overeenkomst is dat het vaak mensen zijn die een passie voor tuinen hebben. Dit is vaak zelf aangeleerd, oftewel talent en een autodidactische instelling. De ervaring en kennis van hoe het te maken en dit deskundig te begeleiden ontbreekt vaak.

Tuin- en landschapsontwerper

Deze beroepsgroep heeft minimaal een HBO opleiding gedaan in Nederland of daarbuiten. In Nederland zijn slechts 2 HBO opleidingen die je opleiden tot tuin- en landschapsontwerper. Nu is een tuin ontwerpen een heel ander schaalniveau dan een landschap. Een tuin wordt ontworpen van binnen naar buiten en de landschapsontwerper ontwerpt meer van buiten naar binnen (landschap-stadrand-de stad/de wijk/de buurt/de straat/de tuin). Van een HBO opgeleide ontwerper mag je verwachten dat hij/zij goed kan analyseren en dat er een goed ontwerp wordt gemaakt, maar ook hier geldt dat de ene daar meer talent voor heeft dan de ander. De ene is meer onderzoekend ingesteld en de ander heeft meer een kunstzinnige en filosofische instelling.

Tuin- en landschapsarchitect

Dit is (gelukkig) een beschermde titel welke door een academische opleiding of praktijkervaring met staatsexamen kan worden verkregen. Alleen binnen de academische opleidingen wordt er weinig of geen aandacht besteed aan particuliere tuinen en plantenkennis. Afhankelijk van welke academie of universiteit wordt er meer of minder aan de kunstzinnige uiting gedaan.

Een landschapsarchitect wordt niet opgeleid in het herkennen en toepassen van soorten bolletjes, terrastegels en andere details. Deze gaan vaak meer voor de visie, de concepten en de grote (bestuurlijke)lijnen. De landschapsarchitect houdt zich vooral bezig met het (stedelijke)landschap.

De visies en concepten worden veelal uitgewerkt door de meer praktisch ingestelde HBO´er. Ook de kennis hoe iets (technisch) te maken ontbreekt vaak, hiervoor worden vaak weer specialisten ingezet, evenals voor het maken van beplantingsplannen. Helaas zijn er nog steeds mensen die zich tuinarchitect of landschapsarchitect noemen maar het niet zijn. Om je zo te mogen noemen moet je ingeschreven staan in het architectenregister, klik hier om te checken.

Toetsingscriteria voor een goed tuinontwerp

  1. De tuin moet functioneren, dat is in mijn optiek nummer 1. Maar wat is goed functioneren? Voorbeeld: als u uw tuin goed vanuit de woning wil kunnen beleven is het dan goed dat uw tuinmeubelen voor het raam staan? Eerst zicht op de tuinmeubelen of eerst zicht op bloemen, planten, vlinders en vogels? In deze: vorm volgt functie.
  2. De tuin moet voldoen aan de eisen en wensen van de opdrachtgever. Wat zijn die eisen en wensen? Hoe worden deze achterhaald? Worden er de juiste vragen gesteld? Wordt gegeven waar om gevraagd wordt of waar behoefte aan is? Dit is vaak een groot verschil, het gaat dan om de vraag achter de vraag. De inzet van gesprekstechniek en de juiste vragen helpen de opdrachtgever in zijn bewustwordingsproces.
  3. Er moet rekening gehouden worden met de onderhoudsintensiteit en/of kosten. Een hoog investeringsbudget heeft veelal tot gevolg dat het onderhoudsbudget aanzienlijk lager kan zijn. Hiervoor is kennis en ervaring van bodem, beplantingen onderhoudshandelingen en -kosten nodig. Naast het onderhoudsbudget is het benodigde investeringsbudget natuurlijk ook van belang.
  4. De tuin dient aan te sluiten op zijn omgeving, de context. Dit kan zijn de woning en het interieur, de buren, buurt en/of het landschap. Sommige ontwerpers zijn sterk conceptueel en werken altijd vanuit hetzelfde concept en trekken zich minder aan van landschap e.d. dat kan ook. In Nederland wordt je als ontwerper/architect opgeleid dat ontwerpen plaats dient te vinden vanuit de context. In de buitenlandse opleidingen is dat soms niet aan de orde, daarom ook Dutch Design. Dat houdt in dat je als ontwerper/architect het nodige onderzoek moet doen naar locatie- en omgevingsfactoren voordat je aan de slag gaat.
  5. Duurzaam! Een tuin wordt niet ontworpen voor 3 – 5 jaar maar voor tientallen jaren. Planten moeten groeien en zich ontwikkelen. Ik vindt het leuk als we bij tuinen komen die ik 30 jaar geleden heb ontworpen en gerealiseerd en er is weinig of niets veranderd.
  6. Een goed tuinontwerp is ook de juiste materialen die het ontwerp, de visie en het concept ondersteunen. Dit zijn zowel bouwmaterialen als beplanting.

Toegevoegde waarde

In mijn optiek ben je pas na 10 jaar in de praktijk werken enigszins een vakman. Of dit nu hovenier is, tuinontwerper of tuinarchitect. Voor tuinen ontwerpen en aanleggen geldt 1 ding, ervaring. De bekende tuinarchitecten waren bij hun bekendheid veelal (ruim) boven de 40 en hadden vaak al tientallen jaren ervaring. Want we leren door te doen en te kijken.

Ik ontwerp een beplantingsplan en als na 1-2 jaar blijkt de plant het niet te doen op die plek (samen met die andere planten in zijn buurt), dan gaan we over naar een oplossing, dezelfde of een andere plant. In het 3e en 4e jaar beoordelen we het weer en het blijkt dat het nu wel goed gaat. Dus om een plantencombinatie te kunnen beoordelen onder die specifieke groeiomstandigheden ben ik 3-4 jaar verder. Met heesters en bomen duurt dat nog langer en praat je al gauw 5-10 jaar. Talent, opleiding en ervaring zijn de toegevoegde waarden voor u als opdrachtgever.

Naast gedegen kennis en ervaring met beplanting is kennis en ervaring nodig met technische oplossingen, bouwmaterialen en hoe deze te verwerken.

Kunst

Tuinen ontwerpen valt nog steeds onder de categorie tuinKunst. Nu heeft de ene ontwerper meer kunstzinnigheid dan de ander. Als u deze component ook belangrijk vind is het een kwestie van kijken en vergelijken en selecteren.

Gesprek

Maar alles begint met een gesprek, er moet een ‘klik’ zijn tussen u en diegene die uw tuin gaat ontwerpen en realiseren. Want een tuin zegt iets over u zelf, het is een expressiemiddel van u en de tuinarchitect of -ontwerper moet u begrijpen en aanvoelen en dit ruimtelijk kunnen vertalen. Dat vereist kennis, kunde en ervaring, veel ervaring.

Wilt u meer weten of een afspraak maken? U kunt me elke werkdag tussen 08:00 en 17:00 uur bellen, ik sta u graag te woord. Als u mij mailt reageer ik binnen 2 werkdagen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *